Higiena Pracy

tel. 77 447 2008 lub 77 418 2257 
e-mail: higienapracy@pssekluczbork.pl

kierownik: Iwona Płaskoń


Główne zadania:

Ważne informacje:

PREPARATY I SUBSTANCJE CHEMICZNE

Postępowanie w czasie produkcji, importowania, dystrybucji, wprowadzania do obrotu oraz stosowania substancji i preparatów chemicznych regulują następujące przepisy:

Pracodawcy, u których występują substancje, preparaty, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy obowiązani są przekazać właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy niezwłocznie po rozpoczęciu działalności oraz corocznie w terminie do dnia 15 stycznia na druku "Informacji o substancjach, preparatach, czynnikach lub procesach technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym" wg wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. z 2004r. Nr 280 poz. 2771 z późniejszymi zmianami).

"O CZYM NALEŻY WIEDZIEĆ KUPUJĄC W SKLEPIE ŚRODKI CHEMICZNE ? - INFORMACJE DLA NABYWCÓW DETALICZNYCH I NIE TYLKO "

Środki chemiczne są obecnie bardzo rozpowszechnione w naszym życiu codziennym (domowym) oraz w życiu zawodowym. Nie wyobrażamy sobie życia bez różnego rodzaju płynów do mycia np. naczyń, do dezynfekcji, farb, lakierów czy środków chwastobójczych stosowanych na działce czy w ogrodzie. Niejednokrotnie nie zdajemy sobie sprawy z tego, jakie zagrożenia dla naszego zdrowia mogą stwarzać stosowane przez nas chemikalia.
Na większości opakowań środków chemicznych znajdują się znaki ostrzegawcze tzw "piktogramy", których zadaniem jest zwrócenie uwagi nabywcy na fakt, że środek ten może spowodować zagrożenie zdrowia lub nawet życia u kupującego jeśli nie zostaną zachowane odpowiednie środki zapobiegawcze. Obowiązek umieszczenia znaku ostrzegawczego na etykiecie środka chemicznego spoczywa na producencie i wynika z aktów wykonawczych do ustawy z dnia 11 stycznia 2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. z 2001r. Nr 11, poz. 84 z późniejszymi zmianami). Każda substancja chemiczna lub preparat chemiczny, która posiada właściwości pozwalające na zaliczenie jej do co najmniej jednej z następujących kategorii substancji lub preparatów o właściwościach: wybuchowych, utleniających, skrajnie łatwo palnych, wysoce łatwo palnych, łatwo palnych, bardzo toksycznych, toksycznych, szkodliwych, żrących, drażniących, uczulających, rakotwórczych, mutagennych, działających szkodliwie na rozrodczość, niebezpiecznych dla środowiska, musi posiadać na etykiecie znak ostrzegawczy.
Wielkość znaku ostrzegawczego jest ściśle określona. Musi on być na tyle duży, aby nie "ginął" wśród innych napisów na etykiecie. Zachowana musi być również kolorystyka tzn: na pomarańczowym tle znajduje się czarny rysunek np. krzyż św. Andrzeja, trupia czaszka ze skrzyżowanymi piszczelami itp. Oprócz znaku ostrzegawczego na etykiecie umieszczony musi być symbol i napis określający znaczenie znaku ostrzegawczego np: C - substancja lub preparat żrący, T+
- substancja lub preparat bardzo toksyczny.
Na opakowaniu umieszczone są również tzw. zwroty R, które precyzują rodzaj zagrożenia np.: ostrzegają przed poważnymi oparzeniami skóry, możliwością wystąpienia uczuleń czy szkodliwego działania na płód itp. Ponadto dodatkowo na etykiecie umieszcza się tzw. zwroty S, których rolą jest określenie prawidłowego postępowania z niebezpieczną substancją lub preparatem. Polecają np.: unikać zanieczyszczenia oczu, przechowywać w temp do. 18 ° C. Podają wskazówki postępowania w przypadku awarii, pojawienia się problemów zdrowotnych czy niezamierzonego uwolnienia do kanalizacji itp.
Przed zakupem środka chemicznego należy zapoznać się z informacjami zawartymi na etykiecie tego środka. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub chęci poszerzenia wiadomości o zakupionym środku można zwrócić się do sprzedawcy o wydanie "karty charakterystyki" danej substancji lub preparatu chemicznego. Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej lub preparatu niebezpiecznego stanowi zbiór informacji o niebezpiecznych właściwościach substancji lub preparatu oraz zasadach i zaleceniach ich bezpiecznego stosowania. Jest przeznaczona przede wszystkim dla użytkowników prowadzących działalność zawodową
w celu umożliwienia im podjęcia w miejscu pracy środków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony zdrowia człowieka i środowiska. NIEDOPUSZCZALNE JEST STOSOWANIE W DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ SUBSTANCJI NIEBEZPIECZNYCH I PREPARATÓW NIEBEZPIECZNYCH BEZ POSIADANIA KART CHARAKTERYSTYKI. Sprzedający ma obowiązek bezpłatnego udostępniania karty charakterystyki każdemu nabywcy prowadzącego działalność zawodową oraz na żądanie nabywcy detalicznego. Niedopełnianie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów w/w ustawy.
Warto również wiedzieć, iż opakowania substancji lub preparatów niebezpiecznych oznakowane jako bardzo toksyczne (T +), toksyczne (T) oraz żrące (C), oferowane w sprzedaży dla konsumentów zaopatruje się, niezależnie od pojemności opakowania w zamknięcia utrudniające otwarcie przez dzieci
i w wyczuwalne dotykiem ostrzeżenie o niebezpieczeństwie.
Powyższe informacje ważne są przede wszystkim dla prowadzących działalność zawodową, gdyż bardzo często w trakcie sprawowania nadzoru nad zakładami pracy Oddział Higieny Pracy PSSE w Kluczborku spotyka się z przypadkami naruszeń przepisów ustawy wynikających z nieznajomości obowiązków w niej zawartych (np. obowiązku posiadania spisu stosowanych środków chemicznych oraz ich kart charakterystyki).

Przykładowe piktogramy:

                               

CZYNNIKI BIOLOGICZNE W ŚRODOWISKU PRACY
- NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE NA TEMAT NARAŻENIA NA TE CZYNNIKI W MIEJSCU PRACY

Pojęcie "czynniki biologiczne w środowisku pracy" jest pojęciem nowym, stwarzającym wiele problemów pracodawcom. Do tej pory na problemy zawodowego narażenia na czynniki biologiczne i ochrony zatrudnionych w tych warunkach przed tymi czynnikami zwracano uwagę głównie w placówkach służby zdrowia. Rozszerzenie ochrony pracowników na wszystkie obszary zatrudnienia, w których występuje kontakt z czynnikami biologicznymi wymaga włączenia problematyki czynników biologicznych do zakresu codziennej praktyki bezpieczeństwa i higieny pracy. W prawodawstwie polskim pojawiło się stosowne rozporządzenie, którego zasadniczym zamierzeniem jest ochrona pracowników przed ryzykiem związanym
z ekspozycją na czynniki biologiczne.
 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia
w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. z 2005r. Nr 81, poz. 716 z późniejszymi zmianami), stanowi implementację do prawa polskiego zapisów unijnej dyrektywy nr 2000/54/WE z dnia 18.09.2000r. tekst rozporządzenia





Wymienione wyżej rozporządzenie definiuje czynniki biologiczne jako: które mogą być przyczyną zakażenia, alergii (uczulenia) lub zatrucia.

Podział i klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych
Czynniki biologiczne podzielone są na 4 grupy ze względu na stopień zagrożenia. Podstawą podziału są ich właściwości zakaźne wykazywane przez poszczególne czynniki:
- zdolność do wywoływania choroby u człowieka oraz ciężkość jej przebiegu,
 - możliwość rozprzestrzenia się choroby w populacji,
 - możliwość zastosowania skutecznej profilaktyki i leczenia.

 Klasyfikacja czynników biologicznych według grup zagrożenia
Grupa zagrożenia Wystąpienie choroby Możliwość rozprzestrzenienia
w populacji		 Profilaktyka i/lub leczenie
Grupa zagrożenia 1 mało prawdopodobne bez znaczenia nie jest wymagane
Grupa zagrożenia 2 możliwe mało prawdopodobne zazwyczaj możliwe
Grupa zagrożenia 3/3** istotne zagrożenie pracowników ciężką chorobą wysoce prawdopodobne zazwyczaj możliwe
Grupa zagrożenia 4 istotne zagrożenie pracowników ciężką chorobą wysoce prawdopodobne zazwyczaj niemożliwe

Grupa zagrożenia 1
Czynniki biologiczne zaliczone do tej grupy generalnie nie wywołują chorób u ludzi. Do tej grupy zagrożenia zalicza się:
Przestrzeganie ogólnych zasad higieny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa
w zakresie bhp pozwala w dostatecznym stopniu zabezpieczyć pracownika przed oddziaływaniem tych czynników na jego zdrowie.


Grupa zagrożenia 2
 Do tej grupy zagrożenia zalicza się czynniki biologiczne, które mogą wywoływać choroby u ludzi, mogą stanowić zagrożenie dla pracowników zawodowo narażonych na ich działanie, ale rozprzestrzenianie ich w populacji ludzkiej jest mało prawdopodobne. Należą tu m.in.:
W odniesieniu do czynników biologicznych zaliczonych do tej kategorii zagrożenia zazwyczaj istnieją skuteczne metody profilaktyki (szczepienia ochronne) i leczenia.


Grupa zagrożenia 3
 Czynniki biologiczne zaliczone do tej grupy mogą wywoływać u człowieka ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a ich rozprzestrzenianie się w populacji ludzkiej jest prawdopodobne. Zalicza się tu m.in.:
W odniesieniu do czynników biologicznych zaliczonych do tej kategorii zagrożenia zazwyczaj istnieją skuteczne metody profilaktyki (szczepienia ochronne) i leczenia.


Grupa zagrożenia 3*
 Ta grupa zagrożenia obejmuje czynniki biologiczne, których oddziaływanie na pracowników narażonych na nie jest ograniczone, gdyż do zakażenia nie dochodzi zazwyczaj drogą powietrzną. Są to:


Grupa zagrożenia 4
Czynniki biologiczne przypisane do tej kategorii zagrożenia cechują się zdolnością do wywoływania u ludzi ciężkich chorób, są bardzo niebezpieczne dla osób zawodowo na nie narażonych a rozprzestrzenianie się tych czynników w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne. Należą to przede wszystkim:
Zazwyczaj nie istnieją skuteczne metody profilaktyki i leczenia w odniesieniu do tych czynników, co stanowi dodatkowe niebezpieczeństwo związane z ich występowaniem.


Występowanie czynników biologicznych w środowisku pracy
Do narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne może dojść w czasie wykonywania różnych czynności w wielu gałęziach gospodarki np.:

Obowiązki pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia pracowników przed szkodliwymi czynnikami biologicznymi.
Pracodawca jest zobowiązany do oceny ryzyka związanego z występującymi na stanowiskach pracy zagrożeniami dla zdrowia, w tym także w odniesieniu do czynników biologicznych oraz do podjęcia działań w celu ograniczenia tego zagrożenia i ochrony zdrowia zatrudnionych. Ocena ryzyka występującego przy narażeniu na szkodliwe czynniki biologiczne obejmuje przede wszystkim przyporządkowanie czynnika do określonej kategorii zagrożenia oraz ustalenie środków bezpieczeństwa i ochronnych według poniższego schematu:

  1. Stwierdzenia możliwości zagrożenia czynnikiem biologicznym na danym stanowisku pracy,
  2. Pozyskiwanie informacji: o rodzajach czynników biologicznych występujących na danym stanowisku pracy, ich właściwościach chorobotwórczych, w tym działaniu uczulającym i toksycznym (pierwszym źródłem jest załącznik nr 1 do w/w Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie szkodliwych czynników biologicznych); informacji na temat poszczególnych czynności w trakcie procesu pracy, które wiążą się
    z narażeniem na działanie tych czynników; identyfikacja narażonych pracowników; informacje o ekspozycji pracowników, rodzaj czas trwania czynności oraz drogi przenoszenia danego czynnika; informacje o doświadczeniach na temat narażenia na te czynniki
    w trakcie wykonywania analogicznych czynności, przypadków chorób związanych z tymi czynnościami oraz podjętych działań zmniejszających ryzyko.
Ponadto do innych obowiązków pracodawcy w zakresie ochrony zdrowia pracowników przed działaniem szkodliwych czynników biologicznych należą:
  1. Unikanie stosowania tych czynników, w przypadku, gdy pozwala na to rodzaj działalności oraz zastępowanie ich innym czynnikiem biologicznym stwarzającym mniejsze zagrożenie.
  2. Zminimalizowanie możliwości uwalniania się czynnika biologicznego poprzez właściwe projektowanie procesu pracy,
  3. Ograniczenie liczby narażonych pracowników,
  4. Oznakowanie stanowisk pracy i stref zagrożenia znakiem ostrzegającym przed niebezpieczeństwem (załącznik nr 3 do w/w rozporządzenia)
  5. Ustalenie i stosowanie właściwych procedur postępowania
    z czynnikami biologicznymi występującymi w zakładzie,
  6. Zapewnienie właściwych pomieszczeń, urządzeń higieniczno-sanitarnych, oraz środków higieny osobistej, w tym także środków do odkażania skóry lub błon śluzowych,
  7. Zapewnienie pracownikom odpowiednich środków ochrony zbiorowej oraz
    w przypadku, gdy są one niewystarczające, również właściwie dobranych środków ochrony indywidualnej,
  8. Zapewnienie pracownikom bezpiecznych warunków czyszczenia, odkażania oraz niszczenia odzieży (w przypadkach koniecznych), środków ochrony indywidualnej i wyposażenia, które mogły ulec skażeniu czynnikiem biologicznym,
  9. Zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków do spożywania posiłków i napojów w wydzielonych do tego pomieszczeniach,
  10. Prowadzenie rejestru pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zaklasyfikowanych do 3 lub 4 grupy zagrożenia oraz rejestru prac narażających pracowników na działanie szkodliwego czynnika biologicznego zaliczonego do grupy zagrożenia 3 lub 4,
  11. Przekazywanie informacji o użyciu szkodliwego czynnika biologicznego
    w przypadku zamierzonych czynności w laboratoriach lub przemyśle, właściwemu terenowo inspektorowi sanitarnemu,
  12. Przeprowadzanie badań na obecność szkodliwego czynnika biologicznego, tam gdzie jest to konieczne i technicznie wykonalne,
  13. Przeprowadzanie systematycznego szkolenia pracowników z zakresu tematyki zawodowego narażenia na czynniki biologiczne,
  14. Poinformowanie pracownika o badaniach lekarskich, z których może skorzystać po ustaniu narażenia,
  15. Podjęcie natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia awarii lub wypadku oraz zgłaszanie ich do właściwego terenowo inspektora sanitarnego oraz jednostki służby medycyny pracy,
  16. Sporządzenie planu postępowania na wypadek awarii z udziałem szkodliwego czynnika biologicznego zaklasyfikowanego do 3 lub 4 grupy zagrożenia.
Pracodawca, w którego zakładzie występują szkodliwe czynniki biologiczne zaliczone do 3 lub 4 grupy zagrożenia zobowiązany jest do prowadzenia 2 rejestrów.
  1. Rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych należących do
    3 lub 4 grupy zagrożenia
    2. . Powinien on zawierać następujące informacje:
    1. rodzaj wykonywanej pracy,
    2. stopień zagrożenia spowodowanego działaniem danego czynnika,
    3. awarie i wypadki związane z narażeniem na te czynniki,
    4. wynik przeprowadzonej oceny ryzyka z podaniem nazwy i grupy zagrożenia występującego czynnika,
    5. liczbę pracowników narażonych,
    6. imię, nazwisko, stanowisko oraz numer telefonu kontaktowego osoby odpowiedzialnej u pracodawcy za bhp i ochronę zdrowia pracowników.
    Powyższe dane należy przechowywać przez okres co najmniej 10 lat od ustania narażenia, a w szczególnych przypadkach (określonych w § 10 pkt 2 w/w rozporządzenia) przez okres 40 lat.
  2. Rejestr prac narażających na działanie szkodliwych czynników biologicznych należących do 3 lub 4 grupy zagrożenia.
    3.  Powinien on zawierać następujące informacje:
    1. wykaz czynności, podczas których pracownik jest lub może być narażony na działanie szkodliwych czynników biologicznych,
    2. liczby pracowników wykonujących te prace,
    3. imię, nazwisko, stanowisko oraz numer telefonu kontaktowego osoby odpowiedzialnej u pracodawcy za bhp i ochronę zdrowia pracowników.
Opracowano na podstawie publikacji wydanej przez Główny Inspektorat Sanitarny; Warszawa 2005r.: " Co warto wiedzieć na temat czynników biologicznych - Bakterie - wirusy - grzyby - pasożyty w środowisku pracy ".


CHOROBY ZAWODOWE


Choroby zawodowe - to choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, w stosunku do których, w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi narażeniem zawodowym.

Postępowanie w sprawach chorób zawodowych regulują następujące przepisy prawa:
  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. (Dz. U. z 2009r. Nr 105, poz. 869), tekst rozporządzenia
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 01 sierpnia 2002r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. z 2002r. Nr 132, poz. 1121), tekst rozporządzenia
  3. Kodeks Pracy tekst